Tiếng Thụy Điển có một từ mà quý khách hàng không tìm thấy từ hoàn toàn giống hệt ở tiếng Anh: “lagom” – không quá nhiều, không quá ít, vừa đủ. 1 Niềm tin cổ cho rằng từ “lagom” đến từ từ “laget om” có nghĩa là “vòng quanh cả đội”. Khi như thế, những người Viking khi uống rượu thường uống từ 1 cái sừng rượu chung, mỗi người uống 1 ngụm rồi truyền sang cho người tiếp theo… Cứ thế, sừng rượu được chia đều cho cả nhóm và điều hoàn hảo là, mỗi lần uống, mỗi người chỉ lấy được một ngụm vừa đủ, không hơn. Chiếc sừng rượu chung ấy đã mãi mãi đi vào lịch sử (hoặc truyền thuyết) tuy nhiên ý thức hệ “lagom” thì còn tồn tại, thậm chí ăn sâu bám rễ vào xã hội Thụy Điển.

 

Những người định cư Châu Âu ở Thụy Điển rời sở làm lúc 4, 5h để dành thời kì bên gia đình và cho các sở thích cá nhân. Họ biết làm việc vừa đủ.

 

Cha mẹ Thụy Điển dù rất yêu con tuy nhiên rèn thói quen cho con đi ngủ lúc 7, 8h tối để cha mẹ có thời gian cho nhau và cho riêng mình. Họ biết yêu vừa đủ.

“Lagom”, dù bị chỉ trích là làm giảm tính cạnh tranh và nỗ lực ở xã hội Thụy Điển nhưng lại được mệnh danh tiền đề của 1 xã hội sống chậm, sống chất lượng và tốt là sống yêu thương. Những chương trình phát triển bền vững, các hoạt động, công nghệ vì môi trường, chính sách nhập cư hào sảng, các vận động tăng cường bình đẳng (màu da, giới tính và cơ hội) và ngay cả 1 xã hội tôn trọng cộng đồng LGBT… là kết quả của một xã hội biết đủ cho mình, dành thời gian và sự quan tâm cho những người khác, những nhóm yếu thế hơn mình.

IBID - Tư vấn định cư Mỹ, định cư Canada, định cư châu Âu, định cư Úc

 Khi những cường quốc khác nói chuyện dầu mỏ, kim ngạch xuất khẩu hay đồng tiền mạnh, Thụy Điển được gọi là “a humanitarian superpower”, cường quốc nhân đạo. Họ có thời gian quan tâm và yêu thương đến thế giới khi họ thấy đủ cho mình.

Một nghịch lý kỳ lạ xảy ra ở nơi đây, giữa 1 xã hội biết đủ, có một thứ không bao giờ đủ với người Thụy Điển. Ấy là ý tưởng!

Gillis Lundgren đứng trước thùng xe ô tô, trên tay ôm chiếc bàn gỗ cồng kềnh. Làm sao mà nhét được chiếc bàn đó vào ô tô cơ chứ, cả Gillis lẫn người khách hàng đồng nghiệp đều nhìn nhau lắc đầu. Không, kiên cố phải có cách chứ! “Giời ạ, tháo hết chân bàn ra và xếp 4 cái chân xuống dưới” Gillis nói. Câu nói Đó là tiền đề tạo nên huyền thoại flatpack (đóng gói phẳng) của IKEA, thay đổi mãi mãi bí quyết chúng ta mua đồ đạc. Gillis Lundgren là 1 trong những các kiến trúc sư trước nhất của IKEA, cha đẻ của chiếc giá sách Billy huyền thoại, vật dụng thậm chí còn được dùng làm Billy Index, chỉ số so sánh giá tiêu dùng của các quốc gia.

 Trong một khu ổ chuột Mỹ, bọn trẻ đang lắc lư theo điệu nhạc phát ra từ điện thoại, qua áp dụng Spotify. Những sinh viên ngồi xe bus tại Hà Nội đang chơi Candy Crush. Những đoạn ghi âm được chạy đi chạy lại từ Ấn Độ đến Nam Phi trên SoundCloud. Và trước Viber hay Facetime, toàn cầu kết nối, yêu thương nhau qua Skype… 10% dân số châu Âu ngủ trên các chiếc giường IKEA, còn H&M nuôi mộng mặc đẹp cho các cô cậu bé thích mặc đẹp tuy nhiên chả có nhiều tiền…

Các cái tên ấy xuất hiện rộng rãi và thay đổi cách chúng ta sống nhiều đến nỗi chúng ta sẽ bất ngờ khi biết chúng đến từ 1 đất nước nhỏ xíu, chỉ có 10 triệu dân ở tận cực Bắc. Và để có khoảng 10 thương hiệu toàn cầu thành công, tôi nói cho bạn nghe, đất nước 10 triệu dân này phải có hàng tỉ ý tưởng.

Thụy Điển dẫn đầu ở danh sách quốc gia đặc biệt đẹp

Thụy Điển dẫn đầu ở danh sách quốc gia đặc biệt đẹp (Good Country Index) thực hiện trên việc tổng hợp các thống kê của Liên Hiệp Quốc và Ngân Hàng thế giới một đất nước đáng sống khi định cư Châu Âu. Danh sách đó phân tích so sánh 162 quốc gia bằng 35 tiêu chí khác nhau.

Vậy vì sao đất nước bé nhỏ, biết đủ như thế lại cần nhiều ý tưởng đến vậy? Quý khách hàng có thể không tin: Thời tiết khắc nghiệt đóng vai trò tốt tại việc này.

 Người Thụy Điển biết có những thực tế họ không thể thay đổi: Trời tuyết lạnh, không một loại cây lương thực nào có thể qua mùa Đông địa điểm đây và trời đổ tối lúc 3h chiều tại suốt mùa Đông. Ngạn ngữ Thụy Điển có câu: “Không có thời tiết tệ, chỉ có quần áo tệ”. Nghĩa là không có hoàn cảnh nào tệ, chỉ là quý khách hàng không có cái giải quyết đặc biệt mà thôi. Và thế là ở đây, họ cố tìm định hướng, thậm chí giải pháp đặc biệt hơn và tốt hơn nữa cho hoàn cảnh họ được đặt vào.

Người Thụy Điển ít khi thể hiện cảm xúc. Tôi chưa từng nhìn thấy 1 người Thụy Điển nào khóc. Các người quý khách hàng Nam Âu của tôi bảo người Thụy Điển lạnh, không thể hiện cảm xúc bởi ở nước họ, việc bật khóc hay gào thét ở chốn đông người không đến nỗi “tuyệt chủng” như ở Thụy Điển. Nếu có lý giải nào cho chuyện đó, tôi sẽ dùng lý giải rằng: người Thụy Điển đã quên mất phương pháp kêu gào để than trách hay tìm sự giúp đỡ. Mùa Đông dài tối tăm, những ngôi nhà phương pháp nhau cả dặm dạy họ phương pháp bình tĩnh, tự tìm bí quyết này hay phương pháp khác giải quyết các vấn đề của mình.

“Không có thời tiết tệ, chỉ có quần áo tệ”

Một ngày tháng 11/2016, một cơn bão tuyết tràn xuống Stockholm. Chưa có bất kỳ 1 sự chuẩn bị nào: những chiếc ô tô chưa được thay bánh xe mùa Đông, những đôi ủng tuyết vẫn nằm im lìm ở kho, các công nhân lái xe dọn tuyết làm việc bán thời gian vẫn chưa vào mùa làm việc: Stockholm hỗn loạn. Hệ thống xe bus phải tạm ngừng hoạt động, bọn trẻ được nhà trường gửi về nhà, nhiều người lái xe ô tô phải bỏ xe lại trên phố và đi bộ về nhà. Chúng tôi, hầu hết vẫn kẹt tại văn phòng mà chưa thể tìm cách thức về nhà.

“Ngày mai mọi chuyện lại ổn thôi,” một chị đồng nghiệp của tôi nói. “Chính quyền thành phố sẽ giải quyết nhanh gọn việc này”. Nhìn ra ngoài trời tuyết, những hàng xe ô tô bị bỏ lại trên đường và xe cào tuyết chẳng thể di chuyển, tôi tự hỏi, chị ấy lấy đâu ra niềm tin mãnh liệt đó vào chính quyền thành thị.

 Vậy mà sáng hôm sau, chưa đầy 8 tiếng đồng hồ, tuyết vẫn rơi, tuy nhiên đúng là giao thông đã thông suốt.

Mỗi khi chung cư tôi tại có trục trặc gì về sưởi hay điện, tôi thường gọi đội sửa chữa của tòa nhà. Tôi để khóa ở chế độ đặc biệt để chìa khóa của đội sửa chữa có thể mở được cửa nhà tôi và tôi bỏ đi làm. Trong ngày, đội sửa chữa tới, mở cửa, sửa chữa rồi dời đi.

“Con không sợ họ lấy trộm thứ gì à?” mẹ tôi ngạc nhiên khi thấy tôi làm như thế. Không hề, bởi ở đây ai cũng làm thế. Tôi cũng như nhiều người Thụy Điển khác tin tưởng đội sửa chữa của tòa nhà, các người luôn làm việc giỏi, đúng với uy tín của tổ chức mà họ đang đeo logo.

Người dân tin vào chính quyền, người dân tin vào tổ chức, người dân tin vào nhau… Để làm được điều như thế, xã hội Thụy Điển có hai tiền đề vô cùng quan trọng: Ý thức tự giác của người dân và một chuỗi điều hành minh bạch và liên kết cao của chính quyền, nơi định cư Châu Âu lý tưởng.

Thụy Điển là nước ít tham nhũng thứ 4 tại danh sách nhận thức tham nhũng (CPI) của công ty minh bạch thế giới năm 2016.

Nếu như ở phần trước, tôi nói rằng đất nước như thế luôn khát khao ý tưởng mới thì 1 yếu tố mấu chốt giúp vô cùng nhiều ý tưởng như thế thành hiện thực, biến những cậu bé mê code thành các CEO của những start-up thành công, biến Stockholm thành Hà Nội start-up mới của toàn cầu chính là một Hệ thống minh bạch và 1 xã hội có niềm tin.

đất nước Thụy Điển luôn khát khao ý tưởng mới thì 1 yếu tố mấu chốt giúp vô cùng nhiều ý tưởng như thế thành hiện thực, biến những cậu bé mê code thành các CEO của những start-up thành công

“Open Stockholm” là 1 chiến dịch của chính quyền đô thị Stockholm đầu tư từ năm 2011 để biến Stockholm thành thành phố thông minh nhất toàn cầu. Chính quyền thành thị cam kết mở những database mà chính quyền thành thị có về giao thông, dân số, địa lý, môi trường, thông tin những tòa nhà… để các nhà khởi nghiệp có thể khai thác để triển khai những ứng dụng thông minh giúp ích cho công dân đô thị. Chiến dịch đó đã mang vô cùng nhiều ý tưởng thú vị thành các ứng dụng hữu ích như app tìm kiếm chỗ ngoài trời nhiều nắng để sưởi nắng (sử dụng database về thời tiết và địa lý) hay app giúp những bác tài xe tải kiếm chỗ đỗ và dỡ hàng (sử dụng database địa lý và giao thông).

Vậy đấy, định cư Châu Âu ở một Hệ thống xã hội vượt trội, 1 quốc gia công nghệ cao được triển khai thông qua niềm tin – nghe cũng chả khác mấy 1 câu đùa.

À, bạn có thể sẽ hỏi tôi là ai khi tôi viết bài viết như thế. Tôi không phải 1 người Thụy Điển. Tôi là 1 cô gái VN may mắn được gắn bó và yêu Thụy Điển, yêu các thiết kế tối giản và môi trường Bắc Âu trắng bóc trên sàn màu gỗ phong. Và như tôi vẫn viết ở cuốn sách về tình yêu đa văn hóa của mình: Tôi yêu đủ nhiều để yêu thích việc quan sát, tìm hiểu điều gì làm nên 1 đất nước gần như hoàn hảo!

Tác giả những cuốn sách: “Yêu 1 cô gái Việt” và “Anh chồng Stockholm, người tình Paris và cậu bạn thân Bangkok”

* Đất nước gần như hoàn hảo: Tựa đề bài viết lấy cảm hứng từ tên cuốn sách “Những người liền kề như tốt – Sự thật về điều kỳ diệu Bắc Âu” (The Almost Nearly Perfect People – The truth about the Nordic miracle) của tác giả người Anh Michael Booth.

IBID - Tư vấn định cư Mỹ, định cư Canada, định cư châu Âu, định cư Úc