Ngày 18/4 vừa qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký sắc lệnh yêu cầu xem xét lại chương trình cấp visa Mỹ  H1B cho những người lao động nước ngoài có tay nghề cao được phép làm việc tại Mỹ. Sắc lệnh này đang gây nên mối lo ngại cho các sinh viên quốc tế đang và sẽ theo học tại Mỹ, cũng như một bộ phận không nhỏ nền kinh tế Mỹ. H-1B là chương trình cấp visa cho người nước ngoài có tay nghề cao còn hiếm tại Mỹ, thường là trong lĩnh vực khoa học công nghệ. Tuy nhiên, chính quyền tổng thống Trump lo ngại chương trình này tạo lỗ hổng cho các công ty Mỹ thuê người nước ngoài với mức lương thấp hơn người Mỹ để làm những việc tương tự như người bản địa, khiến cơ hội việc làm của dân Mỹ thấp đi. Hầu hết sinh viên quốc tế tại Mỹ mong muốn tìm một việc làm ở đây sau khi tốt nghiệp đều có chung mối lo ngại sau khi cải tổ chương trình cấp visa H-1B.

Bảo vệ công nhân Mỹ, bảo vệ việc làm

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu: “Với việc ký sắc lệnh này, chúng ta đang gửi đi một thông điệp tới thế giới. Đó là chúng ta sẽ bảo vệ công nhân Mỹ, bảo vệ việc làm, và cuối cùng là đặt nước Mỹ lên trên hết”.

Ngày 18/4 vừa qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký sắc lệnh yêu cầu xem xét lại chương trình cấp visa Mỹ  H1B cho những người lao động nước ngoài có tay nghề cao được phép làm việc tại Mỹ.

Theo Cơ quan di trú và nhập tịch Mỹ, theo chương trình H-1B, mỗi năm chính phủ Mỹ cấp khoảng 65.000 visa cho lao động tay nghề cao nước ngoài, và 20.000 thị thực khác cho sinh viên nước ngoài đi làm sau khi tốt nghiệp. Cũng theo Cơ quan này, số đơn cấp thị thực H-1B năm 2017 đã giảm khoảng 37.000 đơn so với năm 2016. Visa Mỹ H1B (visa dành cho người chuyên viên làm việc tại Mỹ) đóng vai trò rất quan trọng vì nó là giấy thông hành hợp pháp duy nhất cho những kiều bào có tài năng và kiến thức (đòi hỏi tối thiều 4 năm đại học hay trình độ học vấn và kinh nghiệm tương đương, hoặc có khả năng đặc biệt), bao gồm những du học sinh đang theo học tại Mỹ và có dự định làm việc lâu dài tại đây. Tuy nhiên, các công ty Mỹ đã quyết định không thuê nhân lực theo diện cấp visa H1B trong một thời gian dài sắp tới. Các công ty Mỹ phải chờ đến tháng 4 năm 2013 mới được xét lại, và phải đến tháng 10 cùng năm mới được thuê người lao động theo diện H1B.

IBID - Tư vấn định cư Mỹ, định cư Canada, định cư châu Âu, định cư Úc

Tờ San Jose Mercury cho biết thêm: “Các công ty nào không nộp đơn xin visa trong tuần này sẽ phải chờ đến tháng 4 năm 2013 mới được xét lại, và phải đến tháng 10 cùng năm mới được thuê người lao động theo diện H1B”. Vậy nguyên nhân của sự thay đổi này là gì?

Những người hiện đang sở hữu visa H1B vẫn có thể thay đổi việc làm, còn những người đã được cấp visa Mỹ H1B theo luật mới có thể làm việc tại các trường đại học hoặc các viện nghiên cứu phi lợi nhuận. Tuy nhiên, ngoại trừ một số ít trường hợp ngoại lệ (chẳng hạn như việc gửi lao động sang Mỹ theo visa L1 – được Quốc hội Mỹ phê chuẩn cho phép các công ty nước ngoài được gửi chuyên viên tới Mỹ làm việc) thì những trường hợp còn lại đều không được xét duyệt.

Những người hiện đang sở hữu visa Mỹ H1B vẫn có thể thay đổi việc làm, còn những người đã được cấp visa Mỹ H1B theo luật mới có thể làm việc tại các trường đại học hoặc các viện nghiên cứu phi lợi nhuận.

Lao động có visa Mỹ sẽ được thuê nhiều hơn?

Một số người cho rằng: “Vậy cũng tốt, người ta sẽ thuê nhân công người Mỹ nhiều hơn”, nhưng mọi chuyện không đơn giản như vậy. Quy tắc về những hệ quả ngoài ý muốn nói rằng: khi chính phủ can thiệp vào dòng chảy tự nhiên của các hoạt động kinh tế, những hệ quả ngoài ý muốn sẽ xảy ra. Nhà kinh tế học Mark Perry gần đây có đề cập đến một số ví dụ về những hệ quả này trên trang blog kinh tế có tên Carpe Diem của ông: “Ở Xô-Viết cũ, các nhà quản lí và công nhân tại nhà máy sản xuất kính sẽ được thưởng dựa theo số tấn kính được sản xuất. Chính vì vậy, không mấy ngạc nhiên khi hầu hết các nhà máy cho ra những miếng kính dày đến nỗi rất khó có thể nhìn xuyên qua được. Rồi luật thay đổi, từ đó các nhà máy lại sản xuất những miếng kính quá mỏng, khiến cho chúng có thể dễ dàng vỡ ngay khi có va chạm nhẹ”.

Đối với du học sinh Việt Nam có dự định ở lại Mỹ làm việc thì thông báo này có lẽ sẽ là một cú shock với họ.

Trong một nghiên cứu cho viện doanh nghiệp Mỹ và Liên hiệp về quan hệ đối tác cho một nền kinh tế mới ở Mỹ, nhà kinh tế học Madeline Zavodny đã tìm ra mối liên hệ giữa các công ty thuê nhân công theo diện visa Mỹ  H1B và các công ty còn lại: “Các số liệu cho thấy, ở những bang có số lượng người lao động tạm thời có chuyên môn cao (theo diện H1B) và ít chuyên môn cao (theo diện H2B) có số người bản xứ làm việc cao hơn hẳn so với các bang khác. Có thể thống kê như sau: Cứ có 100 lao động theo diện H1B thì lại tạo ra 183 công việc cho lao động Mỹ”.

Có rất nhiều người cho ý kiến: “Việc người nước ngoài làm việc tại Mỹ cũng chẳng vấn đề gì, nhưng tốt hơn hết họ chỉ nên làm nếu có thẻ xanh”.Sự thật đúng là như vậy, còn gì lí tưởng hơn việc những nhà tuyển dụng có thể đứng ra hỗ trợ các lao động chuyên môn cao, và cấp quyền công dân lâu dài cho họ. Nhưng nói thì dễ, làm mới khó.Thời gian chờ để được xét duyệt cấp thẻ xanh lên đến 5 năm, và thậm chí 10 năm, tùy thuộc vào loại được cấp và quốc gia cấp.

Một báo cáo mới từ Tổ chức chính sách quốc gia của Mỹ (National Foundation for American Policy) cho biết: “Vài tháng trước, những người lao động nước ngoài có chuyên môn cao cảm thấy rất vô vọng. Vì cho đến thời điểm đó, nguyện vọng được cấp thẻ xanh của họ vẫn không hề có chút tiến triển. Việc chờ đợi ngày càng kéo dài hơn trong mệt mỏi”. Phân tích trước đó của tổ chức vào tháng 10 năm 2011 cho biết thời gian chờ để được xét duyệt cấp thẻ xanh lên đến 5 năm, và thậm chí 10 năm, tùy thuộc vào loại được cấp và quốc gia cấp.

Hi vọng rằng khoảng thời gian 15 tháng cho việc ngừng thuê nhân công lao động theo diện visa H1B sẽ chấm dứt việc đổ lỗi cho các nguồn nhân lực nước ngoài chuyên môn cao (nhà khoa học, kĩ sư và các chuyên gia khác) về những vấn đề kinh tế tại Mỹ.

Và con đường nào cho du học sinh Việt Nam?

Đối với du học sinh Việt Nam có dự định ở lại Mỹ làm việc thì thông báo này có lẽ sẽ là một cú shock với họ. Điều này đồng nghĩa, họ sẽ buộc phải về nước sau khi học xong hoặc sau khi chương trình OPT – chương trình cho phép du học sinh ở lại làm việc trong thời gian 1 năm – kết thúc.

Hoàng Anh(22t), một du học sinh Mỹ sắp kết thúc chương trình OPT tỏ ra lo lắng: “Thật sự mình không biết phải làm sao, nếu bây giờ về nước thì sau này phải tìm một cách khác để đi qua Mỹ lại và xin visa Mỹ H1B. Nhưng nếu tình hình kinh tế Mỹ không ổn định, có thể họ lại tiếp tục ngừng cấp thêm 15 tháng nữa.”Du học sinh Mỹ, đường ở đã hẹp, có lẽ đã đến lúc nên suy nghĩ về một con đường về đang rộng mở và tìm kiếm các cơ hội ở quê cha đất tổ Việt Nam chăng?

Những chính sách nhập cư mới của chính quyền Tổng thống Donald Trump, trong đó có Visa Mỹ H-1B, đang tạo nên những thách thức không nhỏ cho không chỉ những sinh viên quốc tế đang ấp ủ giấc mơ Mỹ

Sắc lệnh Tổng thống Trump vừa ký được Nhà Trắng đề cập tới với cái tên “Mua hàng Mỹ và thuê người lao động Mỹ”. Trong đó, tổng thống Trump còn yêu cầu tăng cường tiêu thụ sản phẩm Mỹ trong các hợp đồng mua sắm liên bang. Đây được coi là động thái giúp ông Trump thực hiện lời hứa “đưa việc làm lại cho người dân Mỹ, đặt quyền lợi nước Mỹ lên trên hết” mà ông đã đưa ra trong chiến dịch tranh cử tổng thống hồi năm ngoái. Tổng thống Mỹ cho rằng chương trình thị thực này đang cướp đi việc làm của người Mỹ. Mỗi năm, 85.000 người được cấp thị thực thông qua chương trình này.

Không chỉ sinh viên, sắc lệnh này cũng gây nên mối lo ngại cho các nhà đào tạo đang cung cấp lao động có tay nghề cao cho các công ty Mỹ.Theo số liệu thống kê của Viện Giáo dục quốc tế Mỹ, hiện trên toàn nước Mỹ có khoảng hơn 1 triệu sinh viên quốc tế đang theo học, đóng góp cho nền kinh tế Mỹ gần 40 tỷ USD mỗi năm, đồng thời cung cấp cho các công ty Mỹ một nguồn nhân lực tay nghề cao dồi dào. Tuy nhiên, những chính sách nhập cư mới của chính quyền Tổng thống Donald Trump, trong đó có Visa Mỹ H-1B, đang tạo nên những thách thức không nhỏ cho không chỉ những sinh viên quốc tế đang ấp ủ giấc mơ Mỹ, cũng như các công ty công nghệ Mỹ, mà cả một bộ phận của nền kinh tế Mỹ. Bởi năm 2017, lần đầu tiên trong nhiều thập kỷ qua, số đơn xin du học tại các trường đại học Mỹ đã giảm tới 2%.

 

IBID - Tư vấn định cư Mỹ, định cư Canada, định cư châu Âu, định cư Úc