Cơ hội được đến hầu hết các thành phố lớn của nước Mỹ, được trải nghiệm và cảm nhận nhịp sống hối hả của người dân ở đây khiến tôi nhận thấy nước Mỹ không chỉ là sự hào nhoáng, xa hoa. Có một nước Mỹ khác, mà ở đó, những người nhập cư Mỹ, những người thuộc tầng lớp thấp phải vật lộn trong vòng xoáy khắc nghiệt với khát vọng đổi đời. Đó chính là giấc mơ Mỹ.

Không gì tự nhiên mà có

Nếu ai đã từng xem “The Pursuit of Happyness” – Sự mưu cầu hạnh phúc do Will Smith thủ vai chính, hẳn sẽ hiểu phần nào hành trình tìm kiếm hạnh phúc của những con người nằm bên lề của xã hội Mỹ hiện đại. Dựa trên cuốn hồi ký bán chạy nhất của doanh nhân thành đạt Chris Gardner, bộ phim đã phản ánh chân thực hành trình đầy gian khổ và nỗ lực không ngừng của một tầng lớp người dân Mỹ. Khi xem những cảnh quay Chris Gardner phải lang thang khắp nơi để tìm chốn nương thân, rồi phải sống ở trong căn phòng dành riêng cho những người vô gia cư, tôi đã từng nghĩ những hình ảnh đó chỉ có trên phim ảnh. Chỉ tới khi đặt chân tới nước Mỹ, tôi mới nhận ra nó phản ánh chân thực cuộc sống của một bộ phận không nhỏ người dân Mỹ, bởi ngay cả ở những thành phố hiện đại với những toà nhà sáng đèn rực rỡ, những con người như thế vẫn hàng ngày hiện hữu.

Có một nước Mỹ khác, mà ở đó, những người nhập cư Mỹ, những người thuộc tầng lớp thấp phải vật lộn trong vòng xoáy khắc nghiệt với khát vọng đổi đời.

Một lần, đang cùng người bạn Mỹ tận hưởng khoảnh khắc yên bình trên những con phố tràn ngập nắng thu vàng của San Francisco, hình ảnh đoàn người vô gia cư xếp hàng dài để nhận phần ăn từ một tổ chức từ thiện ngay trên góc phố Mission khiến tôi không khỏi bất ngờ. Nó hoàn toàn đối lập với những toà nhà chọc trời, nơi những đế chế tài chính lớn nhất thế giới đặt trụ sở. Như đọc được nét ưu tư trong mắt tôi, anh Jonh Hart, một người bạn đang làm việc tại bệnh viện trong thành phố giải thích, những người vô gia cư phải sống nhờ vào sự giúp đỡ của những tổ chức từ thiện hay nhà thờ. Phần lớn họ là những người nghèo, trong số đó có cả những người nghiện ngập, thất nghiệp, có người còn thích cuộc sống vật vờ như vậy. Mặc dù, chính quyền ở hầu hết các bang của nước Mỹ đều có chính sách và những khu nhà dành riêng cho những người này, nhưng với họ tương lai rất mịt mù.

Vào những ngày cuối tuần, tôi thường cùng những người bạn lái xe ra những vùng ngoại ô hay đến các trang trại mênh mông đẹp như trong chuyện cổ tích của nước Mỹ để khám khá và tìm hiểu sự khác biệt. Có một điều thú vị là ở bất kỳ thành phố nào đi qua, tôi cũng bắt gặp hình ảnh các gia đình dọn dẹp những món đồ không dùng đến rồi bày gọn gàng ngay trước hiên nhà. Nếu muốn lấy bất cứ thứ gì, bạn chỉ cần để lại 1USD cho gia chủ. Mặc dù số tiền đó chẳng đáng là bao nhưng nó lại mang một thông điệp đó là: “Không có thứ gì tự nhiên mà có”.

Cơ hội dành cho tất cả người nhập cư Mỹ

Theo thống kê, ngày nào cũng có người Mexico bỏ mạng trên con đường tìm cách xâm nhập trái phép định cư Mỹ. Phần lớn những người này không được phép làm giấy tờ tùy thân, không được cấp bằng lái xe, và dĩ nhiên một tấm thẻ xanh công nhận quyền cư trú vĩnh viễn là ước mơ xa vời với họ. Điều đáng nói, nhiều người trong số họ không thể nói tiếng Anh. Điều này đã khiến cơ hội hoà nhập và đổi đời của họ trở nên xa vời. Những người may mắn hơn thì được thuê làm những công việc mà người dân bản địa từ chối như công nhân xây dựng cầu đường, hoặc đôi khi là nhân viên rửa xe với mức thù lao từ 7-10USD/giờ.

Theo thống kê, ngày nào cũng có người Mexico bỏ mạng trên con đường tìm cách xâm nhập trái phép định cư Mỹ.

Những công việc tưởng chừng như đơn giản như sơn sửa móng tay (nail) hay cắt tóc ở Việt Nam không cần chứng chỉ, bằng cấp cũng hành nghề được, thì ở Mỹ lại khác. Để mở được một cửa hàng nail, bạn phải học ít nhất 1 năm để lấy chứng chỉ hành nghề, nếu thi trượt, 6 tháng sau mới được thi lại. Nghề cắt tóc cũng vậy, thường phải học ít nhất 3 tháng. Bên cạnh tay nghề, điều quan trọng nhất là phải bảo đảm an toàn sức khỏe cho khách hàng, bồn rửa chân, tay bắt buộc phải được cọ rửa vệ sinh ngay sau mỗi lần phục vụ cho khách để tránh lây nhiễm các bệnh ngoài da. Ở các bang của nước Mỹ, người Việt gần như độc chiếm nghề làm nail bởi tính cẩn thận, chịu khó và khéo tay.

Trong những chuyến đi đến nhiều bang của nước Mỹ, tôi đã có dịp gặp gỡ khá nhiều người Việt thành đạt. Vào một buổi sáng mùa đông, trước Lễ Giáng sinh 2 ngày, trong khi đang một mình ở sân bay John F. Kenedy, New York, tôi đã bắt chuyện với anh Peter Nguyễn, một Việt kiều Mỹ. Anh Peter Nguyễn cho hay, ở Mỹ, nếu có việc làm ổn định là có tất cả, từ xe hơi, tài sản, nhà cửa… Nhưng khi đã mất việc làm đồng nghĩa mọi thứ cũng ra đi, thậm chí ngôi nhà đang ở cũng sẽ bị ngân hàng thu hồi nếu không còn khả năng chi trả. “Đó chính là vòng xoáy khắc nghiệt của “giấc mơ Mỹ”, nhưng đó cũng là cơ hội công bằng cho tất cả mọi người. Nếu ai đó muốn tới Mỹ để hưởng thụ mà không lao động, không biết nắm lấy cơ hội cho mình thì chỉ có nước đi ăn mày…” – anh Peter Nguyễn chia sẻ. Nhìn dáng vẻ phong trần, khuôn mặt cá tính, tác phong nhanh nhẹn của người đàn ông đã sống gần 30 năm trên đất Mỹ, một lần nữa tôi hiểu thế nào là “giấc mơ định cư Mỹ” – một cụm từ đã trở nên nổi tiếng ở đất nước đa sắc tộc này.

Đó chính là vòng xoáy khắc nghiệt của “giấc mơ Mỹ”, nhưng đó cũng là cơ hội công bằng cho tất cả mọi người. Nếu ai đó muốn tới Mỹ để hưởng thụ mà không lao động, không biết nắm lấy cơ hội cho mình thì chỉ có nước đi ăn mày

Tình trạng bất bình đẳng thu nhập ở nước Mỹ

“Giấc mơ Mỹ” là cụm từ dùng để chỉ sự khao khát, mong muốn trở thành công dân Mỹ của một bộ phận người dân ở các quốc gia nghèo khó trên thế giới, với hy vọng trở nên giàu có, đổi đời và rũ bỏ quá khứ. Tuy nhiên, điều này đang lùi dần vào quá khứ.

Theo chuyên gia kinh tế đoạt giải Nobel Joseph Stiglitz, từng một thời được xem là mảnh đất mang lại nhiều hứa hẹn cho mọi người, nước Mỹ hiện đang phải vật lộn với tình trạng bất bình đẳng ngày càng tăng và một hệ thống chính trị mang lại lợi ích cho người giàu, điều này hạ thấp tăng trưởng và giết chết giấc mơ định cư Mỹ.

Trong bài viết đăng trên tờ Financial Times số ra hôm nay (26/6), giáo sư Stiglitz cho hay, nước Mỹ đã phải vất vả để tạo nên một giấc mơ Mỹ. Nhưng hiện tại, giấc mơ đó đã là một câu chuyện cổ tích. Theo ông, sự bất bình đẳng hiện đã lên mức cao nhất trong gần một thế kỷ và khoảng cách giàu nghèo đang ngày một dãn rộng hơn.

“Ngày nay, những cơ hội trong cuộc đời một đứa trẻ phụ thuộc nhiều hơn vào thu nhập của cha mẹ của đứa bé đó. Tình trạng này ở Mỹ nặng nề hơn so với châu Âu hay bất cứ một nền kinh tế công nghiệp tiên tiến nào”, chuyên gia kinh tế nổi tiếng cho hay.

Nước Mỹ hiện đang phải vật lộn với tình trạng bất bình đẳng ngày càng tăng và một hệ thống chính trị mang lại lợi ích cho người giàu, điều này hạ thấp tăng trưởng và giết chết giấc mơ định cư Mỹ.

Theo báo cáo của Cơ quan Thống kê dân số Mỹ, sự bất đối xứng thu nhập của các hộ gia đình Mỹ đã tăng 18% kể từ 1967 tới nay, mặc dù xu hướng này đã chậm lại trong vài năm gần đây. Sự chênh lệch giàu nghèo cũng đang là chủ đề nóng được hai đảng Dân chủ và Cộng hòa khai thác trong cuộc tranh cử tổng thống năm 2012.

Chuyên gia Stiglitz cho rằng các điều luật, đặc biệt là những quy định liên quan tới lĩnh vực tài chính đang góp phần tạo nên sự chênh lệch này. Theo ông, những điều khoản về vay mượn hay thẻ tín dụng đã chuyển tiền của người nghèo sang tay người giàu. Hoặc chẳng hạn, luật về phá sản miễn trừ cho các chứng khoán phát sinh.

Trong một bài viết khác trên trang Business Insider mới đây, giáo sư Stiglitz cũng nhắc tới vấn đề bất bình đẳng này. Ông đã vẽ ra một viễn cảnh không mấy sáng sủa về nước Mỹ trong tương lai: Mọi người sẽ sống trong một cộng đồng mà phải tự bảo vệ bằng vũ khí. Tình trạng bất ổn chính trị, xã hội và kinh tế sẽ sớm nảy sinh.

Nước Mỹ đã trở thành một quốc gia không phải “công lý dành cho mọi người”, mà đúng hơn là thiên vị cho người giàu và công lý dành cho ai đủ tiền mua. Điều này có thể thấy rõ trong cuộc khủng hoảng tịch thu tài sản để thế nợ, mà trong đó, các ngân hàng lớn tin rằng họ quá lớn nên không thể thất bại, mà còn đáng tin cậy.

Giáo sư Joseph Stiglitz cảnh báo: “Nếu sự bất bình đẳng của Mỹ không được giải quyết đến tận gốc rễ thì chẳng mấy chốc Mỹ sẽ rơi xuống tầng lớp thế giới thứ 3”. Tuy nhiên, ông tin rằng, “cơn ác mộng này” có thể tránh được. Brazil là quốc gia điển hình đã giải quyết được bài toán bất bình đẳng thu nhập trong nước.

Cũng liên quan tới giấc mơ định cư Mỹ, một chuyên gia khác là Henry Blodget cho rằng, một trong những lý do quan trọng nhất khiến Mỹ không còn là điểm đến hấp dẫn nhất thế giới với người nhập cư là nền kinh tế này đang suy yếu, trong khi số người nghèo ngày càng tăng và tình trạng bất bình đẳng xã hội ngày càng nghiêm trọng hơn.

LEAVE A REPLY